Een scriptie schrijven is niet alleen een academische opdracht, maar ook een persoonlijk leerproces. In dit onderdeel kijk je terug op hoe jij het onderzoek hebt aangepakt, wat je hebt geleerd en waar je jezelf hebt ontwikkeld. Deze reflectie laat zien dat je niet alleen kennis hebt opgedaan, maar ook hebt gewerkt aan je professionele en persoonlijke groei.
Een goede reflectie gaat verder dan alleen “het ging goed” of “dit was lastig”. Je beschrijft concreet:
- Welke stappen in het proces goed verliepen en waarom.
- Waar je obstakels tegenkwam en hoe je die hebt aangepakt.
- Welke vaardigheden je hebt ontwikkeld (bijv. plannen, analyseren, schrijven, samenwerken).
- Wat je een volgende keer anders zou doen.
Waarom is reflectie belangrijk?
Het toont aan dat je bewust en kritisch naar je eigen handelen kunt kijken. Het helpt jou (en je lezer) te begrijpen hoe je bent gegroeid tijdens het proces. En het geeft handvatten voor toekomstige onderzoeken of projecten.
Tip
Wees eerlijk in je reflectie. Het gaat er niet om dat alles perfect was, maar dat je kunt laten zien dat je bewust en kritisch met je eigen leerproces bent omgegaan.
Hoe kun je reflecteren?
Er bestaan verschillende methodes die je helpen om je reflectie te structureren. Hieronder vind je drie veelgebruikte modellen in het onderwijs en onderzoek:
STARR(T)-methode
Situatie: Beschrijf kort de situatie.
Taak: Wat was jouw rol of verantwoordelijkheid?
Actie: Wat heb je gedaan?
Resultaat: Wat gebeurde er door jouw handelen?
Reflectie: Hoe kijk je erop terug? Wat ging goed, wat kan beter?
Transfer: Hoe neem je deze ervaring mee naar de toekomst?
Voorbeeld
Situatie: Tijdens de analyse liep ik vast bij het coderen van interviews.
Taak: Ik moest zorgen dat de data op een betrouwbare manier werd verwerkt.
Actie: Ik heb een workshop gevolgd over Atlas.ti en daarna geoefend met een kleinere dataset.
Resultaat: Ik kreeg grip op het coderen en kon de thema’s veel beter structureren.
Reflectie: Ik merkte dat ik eerst te snel wilde, maar dat stap voor stap werken effectiever was.
Transfer: In mijn toekomstige werk zal ik bij nieuwe taken eerst investeren in scholing of oefening, zodat ik ze goed kan uitvoeren.
Korthagen’s reflectiecirkel
Een cyclisch model dat je helpt om steeds dieper te reflecteren. Dit is handig als je wilt leren van je handelen in verschillende fasen van je scriptieproces.
Handelen: Wat deed je concreet?
Terugblikken: Hoe verliep dat, wat gebeurde er?
Bewustworden van essentiële aspecten: Wat was belangrijk in deze situatie?
Alternatieven ontwikkelen: Wat zou je anders kunnen doen?
Uitproberen: Hoe ga je het de volgende keer aanpakken?
Voorbeeld
Handelen: Ik heb geprobeerd de interviews van studenten te coderen zonder eerst een codeboek te maken.
Terugblikken: Het coderen verliep rommelig. Ik had veel overlappende codes en raakte het overzicht kwijt.
Bewustworden van essentiële aspecten: Een codeboek vooraf maken geeft structuur. Ik had dit te laat door, waardoor ik dubbel werk moest doen.
Alternatieven ontwikkelen: Volgende keer start ik met een klein testfragment om codes te formuleren en maak ik direct een codeboek.
Uitproberen: Bij de volgende interviews pas ik dit meteen toe, zodat het proces efficiënter en betrouwbaarder wordt.
Gibbs’ Reflective Cycle
Veel gebruikt in het hoger onderwijs, met nadruk op gevoelens en analyse. Deze methode is handig als je meer wilt stilstaan bij je emoties en de betekenis van een ervaring.
Beschrijving: Wat gebeurde er?
Gevoelens: Wat dacht en voelde je?
Evaluatie: Wat was positief of negatief?
Analyse: Waarom gebeurde dit zo?
Conclusies: Wat leer je hieruit?
Actieplan: Wat ga je de volgende keer doen?
Voorbeeld
Beschrijving: Tijdens het schrijven van mijn resultaten had ik moeite om objectief te blijven. Ik schreef al snel verklaringen bij de cijfers.
Gevoelens: Ik voelde frustratie, omdat ik dacht dat ik mijn begeleider zou teleurstellen.
Evaluatie: Het was positief dat ik kritisch meedacht, maar negatief dat ik de interpretatie al te vroeg in het resultatenhoofdstuk plaatste.
Analyse: Dit gebeurde omdat ik mijn discussiehoofdstuk al in mijn hoofd had en daardoor te veel vooruitliep.
Conclusies: Ik moet leren strikter de grenzen tussen resultaten en discussie te bewaken.
Actieplan: Bij een volgend hoofdstuk houd ik een apart document bij voor ideeën die in de discussie horen, zodat ik ze niet te vroeg in de resultaten zet.
Tip
Je hoeft niet één model strikt te volgen. Kies de methode die jou helpt om gestructureerd en persoonlijk te reflecteren. Combineer eventueel elementen van verschillende modellen. Verantwoord je keuze altijd!
Nu je hebt teruggeblikt op je eigen leerproces, is het tijd om de cirkel rond te maken. In de conclusie koppel je alles aan elkaar: probleemstelling, resultaten, discussie en aanbevelingen.
Made with Bullet