6.5 Je conclusie schrijven

6.5 Je conclusie schrijven

De conclusie is het slotstuk van je scriptie. Hier komt alles samen: je hoofdvraag, deelvragen, resultaten, discussie, aanbevelingen en suggesties voor vervolgonderzoek. Het doel is dat de lezer na dit hoofdstuk in één oogopslag begrijpt wat jouw onderzoek heeft opgeleverd en waarom dat belangrijk is.
Een sterke conclusie is kort, krachtig en samenhangend. Je herhaalt niet alles wat je al hebt geschreven, maar je geeft de essentie: Wat is het antwoord op mijn hoofdvraag en wat kan er met dit onderzoek gedaan worden?
‼️
Let op!
De conclusie is niet hetzelfde als de discussie. In de discussie analyseer en interpreteer je; in de conclusie vat je samen. Het gaat om de eindboodschap: wat heeft jouw onderzoek nu echt opgeleverd?

Opbouw van je conclusie

Een goede conclusie bevat meestal de volgende onderdelen:
  1. Antwoord op de hoofdvraag
    1. Kort en krachtig formuleren: wat is dé kernconclusie van je onderzoek?
  1. Antwoorden op de deelvragen
    1. Vat de belangrijkste bevindingen per deelvraag samen, in logische volgorde.
  1. Aanbevelingen voor de praktijk
    1. Vertaal je resultaten naar concrete adviezen voor de organisatie, sector of doelgroep.
  1. Suggesties voor vervolgonderzoek
    1. Benoem wat nog niet duidelijk is en welke vragen verder onderzocht kunnen worden.
  1. Afronding
    1. Sluit af met een korte slotzin die de relevantie van je onderzoek benadrukt.
 
✍️
6.5.1
Gebruik de volgende vragen om stap voor stap je conclusie te schrijven.
  1. Wat is (kort) het antwoord op je hoofdvraag?
  1. Wat zijn de belangrijkste antwoorden op je deelvragen?
    Resultatenoverzicht
  1. Welke aanbevelingen volgen hieruit voor de praktijk?
  1. Welke suggesties zijn er voor vervolgonderzoek?
    6.3 Suggesties voor vervolgonderzoek

  1. Hoe sluit je je scriptie af met een korte slotboodschap?
Voorbeeld
  1. Wat is (kort) het antwoord op je hoofdvraag?
    1. Planningsapps blijken een effectief hulpmiddel om stress bij studenten te verminderen, vooral door functies als deadline herinneringen en visuele dagplanning.
  1. Wat zijn de belangrijkste antwoorden op je deelvragen?
    1. Studenten verwachten vooral structuur en duidelijkheid van een planningsapp.
      De meeste studenten gebruikten de app actief en ervaarden minder stress.
      Begeleiding door docenten en integratie in de opleiding vergroten het effect.
  1. Welke aanbevelingen volgen hieruit voor de praktijk?
    1. Hogescholen kunnen planningsapps structureel introduceren, bijvoorbeeld in workshops in de introductieweek, zodat studenten vanaf het begin grip krijgen op hun studieplanning.
  1. Welke suggesties zijn er voor vervolgonderzoek?
    Meer onderzoek is nodig naar de langetermijneffecten en verschillen tussen opleidingen en leeftijdsgroepen.
  1. Hoe sluit je je scriptie af met een korte slotboodschap?
    Samenvattend laat dit onderzoek zien dat planningsapps een waardevolle bijdrage kunnen leveren aan het welzijn en studiesucces van studenten, mits ze structureel en begeleid worden ingezet.
 
Het beschrijven van deze onderdelen komt vervolgens samen tot een vloeiend hoofdstuk.
Voorbeeld
Dit onderzoek heeft onderzocht in hoeverre planningsapps stress kunnen verminderen bij hbo-studenten. De hoofdvraag kan bevestigend beantwoord worden: planningsapps blijken een effectief hulpmiddel om studenten meer grip te geven op hun studie en stress te reduceren.
Deelvragen laten zien dat studenten vooral structuur en overzicht verwachten van een planningsapp, en dat zij functies als deadlineherinneringen en visuele dagplanning als meest waardevol ervaren. Uit de resultaten bleek dat 68% van de studenten minder stress ervaarde door het gebruik van de app, terwijl interviews lieten zien dat vooral persoonlijke begeleiding en motivatie bepalen of de app ook daadwerkelijk wordt gebruikt.
Op basis van deze bevindingen wordt aanbevolen dat hogescholen planningsapps structureel introduceren tijdens de introductieweken, ondersteund door workshops waarin studenten leren hoe ze de app effectief inzetten. Dit kan bijdragen aan een betere planning, minder stress en mogelijk ook minder studie-uitval.
Tegelijkertijd kent dit onderzoek beperkingen, zoals de relatief kleine steekproef en de focus op één hogeschool. Vervolgonderzoek is nodig om de langetermijneffecten en verschillen tussen opleidingen te onderzoeken. Ook kan nader bekeken worden of planningsapps breder inzetbaar zijn, bijvoorbeeld in het werkveld of bij andere doelgroepen.
Samenvattend laat dit onderzoek zien dat planningsapps niet alleen een praktisch hulpmiddel zijn, maar ook een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan het welzijn en studiesucces van studenten, mits ze structureel en begeleid worden ingezet.

Checklist: Is je conclusie sterk?

Heb ik een helder en beknopt antwoord op de hoofdvraag geformuleerd?
Zijn de deelvragen kort samengevat en beantwoord?
Zijn aanbevelingen voor de praktijk concreet en haalbaar?
Zijn suggesties voor vervolgonderzoek genoemd?
Sluit ik af met een duidelijke en overtuigende slotzin?
 
Waar de conclusie vooral antwoord geeft op je hoofd- en deelvragen, laat je met je aanbevelingen zien wat je opdrachtgever, organisatie of vakgebied kan doen met jouw bevindingen.